Hiszpański niejedno ma imię – od Madrytu po Buenos Aires - różnice między hiszpańskim w Hiszpanii a Ameryce Łacińskiej
Hiszpański to język, który łączy ponad 500 milionów ludzi na świecie. Ale nie dajmy się zwieść – to nie jest jednolity system. Różnice między wariantem hiszpańskim używanym w Hiszpanii a tym w Ameryce Łacińskiej bywają tak duże, że czasem rodowici użytkownicy muszą dopytywać się o znaczenie słów. Przyjrzyjmy się bliżej tym kontrastom.
Vosotros czy ustedes? Gramatyka w praktyce
Pierwsze zderzenie z różnicami często następuje przy zaimkach osobowych.
W Hiszpanii nieformalnie mówi się do grupy:
Vosotros habláis muy bien español.
W Ameryce Łacińskiej – niezależnie od formalności – będzie to:
Ustedes hablan muy bien español.
To ważna różnica, bo dotyczy codziennej komunikacji. Turysta w Meksyku używający „vosotros” zabrzmi archaicznie, a Argentyńczyk w Madrycie mówiący „ustedes” będzie brzmiał zbyt oficjalnie.
Seseo i ceceo – czyli jak brzmi „c” i „z”
W Hiszpanii, szczególnie w centralnej i północnej części kraju, rozróżnia się głoski „s” i „z/c” przed „e” i „i”:
Gracias → [ˈɡɾaθjas]
Zapato → [θaˈpato]
Tymczasem w całej Ameryce Łacińskiej oraz w Andaluzji w Hiszpanii obie głoski brzmią jak „s”:
Gracias → [ˈɡɾasjas]
Zapato → [saˈpato]
Dzięki temu wariant latynoamerykański bywa uznawany za „łatwiejszy do wymowy” dla obcokrajowców.
Codzienne słowa, różne światy - hiszpański w Hiszpanii a w Meksyku, Chile czy Argentynie
Najciekawsze różnice między hiszpańskim w Hiszpanii a Ameryce Łacińskiej kryją się w słownictwie. Oto zestawienie słów, które znaczą to samo, ale brzmią inaczej:
| 🇪🇸 Hiszpania | 🇲🇽 Meksyk / 🇦🇷 Argentyna / 🇨🇱 Chile | 🇵🇱 Tłumaczenie |
|---|---|---|
| coche | carro / auto | samochód |
| ordenador | computadora | komputer |
| zumo | jugo | sok |
| móvil | celular | telefon komórkowy |
| gafas | lentes / anteojos | okulary |
| conducir | manejar | prowadzić samochód |
| coger el autobús | tomar el camión | wsiąść do autobusu |
| patata | papa | ziemniak |
| judías verdes | ejotes / porotos | fasolka szparagowa |
| melocotón | durazno | brzoskwinia |
| alquilar un piso | rentar un departamento | wynająć mieszkanie |
| trabajo | chamba (kolokwialnie w Meksyku) | praca |
Jak widać, różnice dotyczą codziennych sytuacji – zakupy, transport, jedzenie.
Vos – argentyński znak rozpoznawczy
W Argentynie, Urugwaju i części Paragwaju funkcjonuje zjawisko voseo. Zamiast używać tú, Argentyńczycy używają vos:
Hiszpania: Tú hablas español muy bien.
Argentyna: Vos hablás español muy bien.
Różni się też koniugacja w innych czasach:
Tú tienes un amigo. → Vos tenés un amigo.
Tú puedes bailar. → Vos podés bailar.
Choć dla Hiszpanów brzmi to dziwnie, dla Argentyńczyków jest naturalnym elementem codzienności.
Odmiany języka hiszpańskiego - przykłady zdań różniących się między krajami
Hiszpania: Voy a coger el autobús.
Meksyk: Voy a tomar el camión.
(„Jadę autobusem”).
Hiszpania: ¿Dónde está el váter?
Chile: ¿Dónde está el baño?
(„Gdzie jest toaleta?”).
Hiszpania: Me encantan las patatas fritas.
Peru: Me encantan las papas fritas.
(„Uwielbiam frytki”).
Hiszpania: Necesito gafas nuevas.
Meksyk: Necesito lentes nuevos.
(„Potrzebuję nowych okularów”).
Hiszpania: Alquilo un piso en el centro.
Meksyk: Rento un departamento en el centro.
(„Wynajmuję mieszkanie w centrum”).
Gesty i kultura komunikacji
Hiszpanie mówią szybko, używają wielu gestów i często przerywają sobie w rozmowie. Meksykanie są bardziej uprzejmi i grzecznościowi – częściej używają form takich jak por favor i disculpe. Argentyńczycy z kolei mówią melodyjnie, z charakterystycznym „sh” zamiast „ll”:
lluvia (Hiszpania: [ˈʝuβja])
lluvia (Buenos Aires: [ˈʃuβja])